دندان نیش بالا یکی از آخرین دندان‌هایی است که درمی‌آید و مسیر طولانی‌تری برای رویش دارد. به همین دلیل گاهی در استخوان گیر می‌کند یا بالاتر از ردیف دندان‌ها بیرون می‌زند. در این مقاله با این مشکل و روش‌های درمان آن آشنا می‌شوید.
دندان نیش نهفته چیست؟
دندان نیش نهفته دندانی است که در زمان طبیعی رویش، که معمولاً بین یازده تا سیزده سالگی است، درنمی‌آید و در استخوان فک باقی می‌ماند. این مشکل در فک بالا بسیار شایع‌تر از فک پایین است. علت‌های آن شامل کمبود فضا، مسیر رویش نادرست و گاهی عوامل ژنتیکی است. دندان شیری نیش ممکن است در این حالت بیش از حد معمول در دهان بماند. این مشکل را در کنار سایر ناهنجاری‌ها در راهنمای ناهنجاری‌های دندانی و فکی معرفی کرده‌ایم.
دندان نیش بیرون‌زده
گاهی دندان نیش درمی‌آید، اما به دلیل کمبود فضا بالاتر یا جلوتر از ردیف دندان‌ها قرار می‌گیرد. این حالت که در زبان عامیانه «دندان نیش بیرون‌زده» گفته می‌شود، ظاهر لبخند را تحت تأثیر قرار می‌دهد. درمان آن معمولاً با ایجاد فضا و هدایت دندان به ردیف با ارتودنسی انجام می‌شود.
چرا تشخیص زودهنگام مهم است؟
اگر دندان نیش نهفته زود تشخیص داده شود، گاهی کشیدن به‌موقع دندان شیری نیش و ایجاد فضا کافی است تا دندان دائمی خودش مسیر درست را پیدا کند. رادیوگرافی پانورامیک در معاینه کودک حدود ده سالگی می‌تواند این مشکل را نشان دهد. درباره معاینه به‌موقع کودک در ارتودنسی کودکان نوشته‌ایم.
درمان دندان نیش نهفته
در نوجوانان و بزرگسالان، درمان معمولاً ترکیبی از ارتودنسی و جراحی کوچک است. ابتدا با ارتودنسی ثابت فضای کافی برای دندان ایجاد می‌شود. سپس جراح بخشی از لثه و استخوان روی دندان را کنار می‌زند و یک براکت یا زنجیر کوچک روی آن می‌چسباند. دندانپزشک ارتودنسی با نیروی ملایم، دندان را طی چند ماه به جای خود هدایت می‌کند. این روش نیاز به ارتودنسی ثابت دارد که در ارتودنسی ثابت معرفی شده است.
اگر نیش فقط کمی بیرون‌زده باشد، گاهی ارتودنسی دندان‌های جلو کافی است.
نقش رادیوگرافی در تشخیص
دندان نیش نهفته معمولاً بدون رادیوگرافی تشخیص داده نمی‌شود، چون زیر لثه و استخوان پنهان است. رادیوگرافی پانورامیک موقعیت کلی دندان را نشان می‌دهد و در موارد پیچیده، تصویربرداری سه‌بعدی (CBCT) موقعیت دقیق دندان نسبت به ریشه دندان‌های کناری را مشخص می‌کند. این اطلاعات برای برنامه‌ریزی جراحی و مسیر حرکت دندان ضروری است و به کاهش ریسک آسیب به دندان‌های مجاور کمک می‌کند.
پرسش‌های رایج
آیا دندان نیش نهفته را باید کشید؟
در بیشتر موارد سعی می‌شود دندان حفظ و به جای خود هدایت شود؛ کشیدن فقط در شرایط خاص انجام می‌شود.
هدایت دندان نیش نهفته چقدر طول می‌کشد؟
بسته به عمق و موقعیت دندان، معمولاً چند ماه تا بیش از یک سال.
آیا دندان نیش نهفته به دندان‌های کناری آسیب می‌زند؟
گاهی ممکن است باعث تحلیل ریشه دندان‌های کناری شود؛ به همین دلیل پیگیری مهم است.
در بزرگسالان هم قابل‌درمان است؟
بله، اما موفقیت در سنین پایین‌تر بیشتر است.
جمع‌بندی
دندان نیش نهفته یا بیرون‌زده مشکلی شایع است که با تشخیص به‌موقع و ترکیب ارتودنسی و جراحی کوچک، در بیشتر موارد قابل‌اصلاح است. معاینه و رادیوگرافی کودک در حدود ده سالگی، بهترین راه پیشگیری از پیچیده شدن آن است.