دندان‌های روی هم افتاده و فاصله بین دندان‌ها، شایع‌ترین دلیل‌هایی‌اند که بزرگسالان را به مطب ارتودنسی می‌کشانند. این دو مشکل در ظاهر متضادند اما هر دو به ناهماهنگی بین اندازه دندان‌ها و فضای فک برمی‌گردند. در این مقاله با علت‌ها و روش‌های درمان آن‌ها آشنا می‌شوید.
شلوغی دندان‌ها
شلوغی وقتی رخ می‌دهد که فضای فک برای قرار گرفتن همه دندان‌ها در یک ردیف منظم کافی نباشد. دندان‌ها روی هم می‌افتند، می‌چرخند یا از ردیف بیرون می‌زنند. علاوه بر ظاهر، شلوغی تمیز کردن دندان‌ها را سخت می‌کند و ریسک پوسیدگی و بیماری لثه را بالا می‌برد. علت‌ها شامل ژنتیک، فک کوچک، دندان‌های بزرگ و از دست رفتن زودهنگام دندان شیری است. سایر ناهنجاری‌ها را در راهنمای ناهنجاری‌های دندانی و فکی معرفی کرده‌ایم.
درمان شلوغی؛ کشیدن دندان یا نه؟
برای مرتب کردن دندان‌های شلوغ باید فضا ایجاد کرد. در شلوغی خفیف، تراش بسیار جزئی سطح بین دندان‌ها یا مایل کردن کمی دندان‌ها به جلو کافی است. در کودکان، گشاد کردن فک بالا فضای قابل‌توجهی ایجاد می‌کند. در شلوغی شدید بزرگسالان، گاهی کشیدن یک یا چند دندان، معمولاً دندان‌های آسیای کوچک، لازم می‌شود. تصمیم درباره کشیدن دندان پس از تحلیل دقیق رادیوگرافی و نیم‌رخ صورت گرفته می‌شود.
فاصله بین دندان‌ها
فاصله یا دیاستم ممکن است به دلیل دندان‌های کوچک، فک بزرگ، دندان از دست رفته، فشار زبان یا چسبندگی بزرگ لثه بین دو دندان پیشین ایجاد شود. فاصله بین دو دندان پیشین بالا شایع‌ترین نوع آن است. در کودکان، فاصله بین دندان‌های شیری طبیعی است و حتی فضا برای دندان‌های دائمی بزرگ‌تر فراهم می‌کند.
درمان فاصله دندان‌ها
ارتودنسی با جابه‌جایی دندان‌ها فاصله را می‌بندد. اگر فاصله فقط بین دندان‌های جلو باشد و گاز گرفتن مشکلی نداشته باشد، ارتودنسی دندان‌های جلو یا الاینر با تعداد مراحل کم کافی است. در فاصله‌های زیاد یا همراه با مشکل گاز گرفتن، ارتودنسی کامل لازم است. گاهی پس از بستن فاصله، برای تناسب بهتر، دندان‌های کوچک با کامپوزیت یا لمینت فرم داده می‌شوند. پس از درمان فاصله، ریتینر ثابت اهمیت ویژه‌ای دارد؛ در راهنمای ریتینر خوانده‌اید.
شلوغی و فاصله پس از ارتودنسی
گاهی کسانی که در نوجوانی ارتودنسی کرده‌اند، سال‌ها بعد می‌بینند دندان‌های جلو دوباره شلوغ شده یا فاصله برگشته است. علت اصلی معمولاً کنار گذاشتن ریتینر و تغییرات طبیعی دندان‌ها با افزایش سن است. خوشبختانه این برگشت‌ها اغلب خفیف‌اند و با درمان کوتاه، مثلاً چند ماه الاینر یا براکت محدود، اصلاح می‌شوند. پس از درمان دوباره، استفاده دائمی از ریتینر شبانه توصیه می‌شود.
پرسش‌های رایج
آیا شلوغی دندان‌ها با افزایش سن بیشتر می‌شود؟
بله؛ دندان‌ها در طول عمر تمایل به جلو آمدن و شلوغ‌تر شدن دارند.
دندان عقل باعث شلوغی دندان‌های جلو می‌شود؟
این باور رایج است اما شواهد علمی آن را به‌طور قطعی تأیید نمی‌کند.
فاصله دندان‌ها با الاینر درمان می‌شود؟
بله؛ بیشتر فاصله‌های خفیف تا متوسط با الاینر به خوبی بسته می‌شوند.
آیا فاصله دندان پس از درمان برمی‌گردد؟
بدون ریتینر احتمال برگشت زیاد است.
جمع‌بندی
شلوغی و فاصله دندان‌ها دو روی سکه ناهماهنگی بین اندازه دندان و فضای فک‌اند. ارتودنسی با ایجاد یا بستن فضا، هر دو را اصلاح می‌کند و ریتینر نتیجه را حفظ می‌کند.